آیین وهابیت توسط محمد بن عبدالوهاب ( 1206 - 1115) بنا نهاده شد. پدر وی قاضی شهر عیینه از بلاد نجد و پیرو مذهب حنبلی بود، وی نزد پدر فقه حنبلی آموخت، محمد با افکار ابن تیمیه آشنا شد و آن را پسندید و نهضت پاکدینی را به راه انداخت. محمد در سفری به مدینه شاهد توسل مردم به پیامبر در کنار روضه شریف بود، او این توسل را نپسندید و به مخالفت با آن پرداخت. به بصره رفت و در آن جا با اعمال مردم به مخالفت برخاست و مردم او را از شهر بیرون کردند. سپس با احسا و حریمله نجد رفت به انکار عقاید مردم نجد پرداخت، بین او و پدرش اختلاف در گرفت. پدر در سال 1153 مرد و پس از آن وی آزادتر به اظهار عقاید خود پرداخت. برخی از مردم حریمله به او پیوستند، سپس به شهر عیینه رفت. او را در سال 1160 از عیینه بیرون راندند، وی سپس رهسپار در عیه نجد شد. او در این شهر با محمد بن مسعود امیر در عیه توافق کردند که به یاری یکدیگر بشتابند.

شیخ محمد به کمک امیر محمد بن مسعود، عقاید خویش را به مردم عرضه می کرد، هر که می پذیرفت در امان بود و هر که مخالفت می کرد، با او همانند کافر حربی برخورد می کرد.

وهابیون در احکام پیرو فقه حنبلی اند و در اصول عقاید و بعضی از فروعات اسلام به روش ابن تیمیه عمل می کنند و اساس کار این ها این است که صریح قرآن و سنت پیامبر را اخذ کنند و جز آن را بدعت شمارند. وهابیون در عقیده به توحید و یکتا پرستی راه افراط را پیموده اند و با ادعای حمایت از توحید و مبارزه با شرک، توسل را شرک می پندارند. ابنیه روی قبور بزرگان، زیارت قبور مؤمنان و حتی قبور اولیاء اللَّه را شرک می دانند. هر گونه مراسم برای شادی روح میت را ناروا و شرک می دانند. هر چیزی که در زمان پیامبر وجود نداشت و بعدا پیدا شد، مانند چای، قهوه، توتون و دخانیات، استعمال این ها را جایز نمی دانند.

این ها خود را سلفی می خوانند و می گویند: ما بر مذهب سلف صالح؛ یعنی اصحاب پیامبر هستیم و نظریات دخیله بعدی همانند آرای اشاعره و معتزله را مردود می شمارند. این ها هر مسلمانی را که با آن چه محمد بن عبدالوهاب می گوید، قبول نداشته باشد، مرتد و مشرک معرفی می کنند.

محمد بن مسعود، جد بزرگ خاندان آل سعود، از آیین پاکدینی محمد بن عبدالوهاب حمایت نمود و با دولت عثمانی جنگید و شبه جزیره عربی را از چنگ آنان رهانید و از آن تاریخ تاکنون حکومت آل سعود پرچمدار آیین وهابیت است.

این ها همه قبور صحابه، تابعین و ائمه مسلمانان را ویران کردند.(1)

پی‌نوشت‌ها:

1 . برای آگاهی بیشتر ر. ک: جعفر سبحانی، کتاب آیین وهابیت؛ علی اصغر فقیهی؛ وهابیان و مبلغی، تاریخ ادیان و مذاهب جهان، ص 1424 به بعد.